

Na Mwandishi Wetu.
Chuo Kikuu cha Muhimbili University of Health and Allied Sciences (MUHAS) kimeendelea kuthibitisha ubora wake katika utafiti baada ya watafiti wake kadhaa kuingia katika orodha ya wanasayansi 20 bora nchini kwa mujibu wa AD Scientific Index ya mwaka 2026.
Kwa mujibu wa tangazo rasmi la chuo hicho, Profesa Mecky Matee ameongoza kwa kushika nafasi ya kwanza kitaifa, akifuatiwa na marehemu Profesa Ferdinand Mugusi aliyeshika nafasi ya saba. Wengine ni Profesa Sylvia Kaaya (nafasi ya 13), Profesa Karim Manji (nafasi ya 14), Profesa Bruno Sungunya (nafasi ya 15), pamoja na Profesa Eligius Lyamuya aliyeshika nafasi ya 17.
MUHAS imesema mafanikio hayo yanaakisi mchango mkubwa wa chuo hicho katika tafiti za afya, ubunifu wa kisayansi pamoja na juhudi zake za kuimarisha huduma za afya kitaifa na kimataifa.
Aidha, chuo hicho kimetoa heshima maalum kwa marehemu Profesa Ferdinand Mugusi, kikieleza kuwa mchango wake katika tafiti na malezi ya wataalamu utaendelea kuwa chachu ya maendeleo ya taaluma ya afya nchini.
Katika taarifa hiyo, MUHAS pia imewapongeza watafiti wengine wa chuo hicho waliotajwa katika viwango vya kitaifa, ikisisitiza kuwa juhudi zao zinaendelea kuimarisha hadhi ya taasisi hiyo katika jumuiya ya kitaaluma.
“Hongera sana kwa mafanikio haya makubwa, endeleeni kuinua kiwango,” ilisomeka sehemu ya ujumbe wa pongezi kutoka MUHAS.

Kila mwaka tarehe 2 Aprili, dunia huungana kuadhimisha World Autism Awareness Day, siku inayolenga kuongeza uelewa kuhusu usonji na kuhamasisha jamii kuwajumuisha watu wenye hali hiyo badala ya kuwabagua.
Kwa mujibu wa World Health Organization, usonji ni hali ya ukuaji wa ubongo inayojitokeza mapema utotoni na huathiri namna mtu anavyowasiliana, kuhusiana na wengine na kuonesha tabia. Watu wenye usonji hutofautiana sana—wapo wanaoweza kuishi kwa kujitegemea na wengine wanaohitaji msaada wa karibu maisha yao yote.
Ukweli usiojulikana na wengi.
Jamii nyingi bado zina uelewa mdogo kuhusu usonji. Wengine hudhani ni laana, malezi mabaya au matokeo ya chanjo—lakini tafiti za kisayansi zimethibitisha kuwa si kweli. Usonji husababishwa na mchanganyiko wa sababu za kijenetiki na kimazingira.
Kutokuelewa hali hii kunasababisha watoto wengi kuchelewa kugundulika, huku wengine wakikosa haki yao ya elimu na huduma stahiki.
Nguvu ya utambuzi wa mapema.
Dalili za usonji huanza kuonekana mapema, mara nyingi kabla ya mtoto kufikisha miaka miwili. Ishara muhimu ni pamoja na:
● Kutowasiliana kwa macho.
● Kuchelewa kuzungumza au kutokuzungumza kabisa.
● Tabia za kujirudia.
● Kukasirishwa na mabadiliko madogo.
Utambuzi wa mapema na uingiliaji sahihi unaweza kubadilisha kabisa maisha ya mtoto, kumsaidia kujifunza, kuwasiliana na kujitegemea kwa kiwango kikubwa zaidi.
Elimu: Silaha dhidi ya unyanyapaa.
Kutoa elimu kwa jamii ni hatua muhimu katika kupunguza ubaguzi. Wazazi wanapofahamu dalili, walimu wanapopata mafunzo, na jamii inapobadili mtazamo—watoto wenye usonji hupata nafasi ya kung’ara kama wengine.
Ni muhimu kuelewa kuwa usonji si ugonjwa wa kuambukiza wala si mwisho wa maisha. Ni hali ya kipekee inayohitaji uelewa na msaada.
Hadithi za mafanikio zipo.
Duniani kote, wapo watu wenye usonji waliofanikiwa katika nyanja mbalimbali kama sayansi, sanaa na teknolojia. Hii inaonesha wazi kuwa kwa msaada sahihi, mtu mwenye usonji anaweza kufikia ndoto zake.
Jinsi ya Kuwasaidia Watu Wenye Usonji.
Ingawa usonji hauna tiba ya moja kwa moja, kuna mbinu mbalimbali zinazoweza kusaidia kwa kiwango kikubwa kuboresha maisha ya watu wenye usonji pamoja na familia zao. Mbinu hizi zikitekelezwa mapema na kwa usahihi, huleta matokeo chanya yanayoonekana katika maendeleo ya mtoto au mtu mzima mwenye hali hiyo.
Miongoni mwa mbinu hizo ni pamoja na tiba ya lugha na mawasiliano (speech and language therapy), ambayo husaidia kukuza uwezo wa kuzungumza na kuelewa wengine. Pia ipo tiba ya tabia (behavioral therapy), inayolenga kuboresha mienendo na ujuzi wa kijamii, pamoja na tiba ya hisia (sensory integration therapy) inayosaidia kudhibiti namna mtu anavyopokea na kuitikia vichocheo vya mazingira.
Zaidi ya tiba hizo, msaada wa familia una nafasi kubwa sana. Upendo, uvumilivu na uelewa kutoka kwa wazazi au walezi humjenga mtoto kujiamini na kujisikia salama. Walimu nao wanapaswa kupewa mafunzo maalum ili waweze kuwasaidia wanafunzi wenye usonji kwa njia sahihi shuleni.
Ni muhimu pia kwa jamii kuwa na uelewa mpana kuhusu usonji ili kupunguza unyanyapaa unaoweza kuwakwamisha watu hawa kushiriki kikamilifu katika shughuli za kijamii. Jamii inapokubali tofauti na kutoa nafasi sawa, watu wenye usonji hupata fursa ya kuonesha vipaji vyao na kufikia uwezo wao kamili.
Kwa kuzingatia haya yote, ni wazi kuwa msaada sahihi unaweza kuwafanya watu wenye usonji kuishi maisha yenye heshima, furaha na mafanikio kama ilivyo kwa wengine.
● Wajibu wa jamii
● Ili kujenga jamii jumuishi, tunapaswa:
● Kuelimisha umma kuhusu usonji
● Kutoa nafasi sawa katika elimu na ajira
● Kusaidia familia na walezi
● Kuondoa unyanyapaa na dhana potofu
Serikali, taasisi na jamii kwa ujumla zinapaswa kushirikiana kuhakikisha hakuna anayebaki nyuma.
Hitimisho.
Usonji si mwisho wa maisha, bali ni hali inayohitaji uelewa wa kina, uvumilivu na mshikamano kutoka kwa jamii nzima. Kila hatua tunayochukua katika kuelimisha, kusaidia na kukubali tofauti za wengine, inachangia kujenga dunia iliyo bora zaidi kwa wote.
Kwa kuelewa vyema usonji, tunaweza kuboresha maisha ya watu wenye hali hii pamoja na familia zao, na kuongeza ushirikiano wao katika jamii. Ni jukumu letu sote kuhakikisha kuwa hakuna anayebaki nyuma—kila mmoja anapata nafasi sawa, heshima anayostahili, na msaada unaomuwezesha kufikia ndoto zake.
Mwisho kabisa, jamii yenye upendo na uelewa ndiyo msingi wa mafanikio ya kila mtu—ikiwemo wale wenye usonji.
Imetayarishwa na Cathbert Angelo Kajuna Mwandishi na mtafiti wa masuala ya kijamii.
Makala hii imeandaliwa kwa tafiti mbalimbali, ikiwemo mchango wa kitaalamu wa Dr. Hussen Mshunga, mtaalamu wa saikolojia mwenye uzoefu katika utambuzi wa mapema wa changamoto za ukuaji wa ubongo Tanzania na Marekani.

Na Mwandishi Wetu.
Katika hatua ya kuondoa mzigo wa gharama za matibabu kwa wananchi, Serikali imezindua utekelezaji wa Mpango wa Taifa wa Bima ya Afya kwa Wote, utakaowezesha familia ya watu sita kupata huduma za afya 372 kwa gharama ya Sh 150,000 kwa mwaka.
Kwa mujibu wa Mratibu wa Elimu kwa Umma wa Mpango wa Taifa wa Bima ya Afya kwa Wote, Said Makora, mpango huo ni sehemu ya mkakati wa Serikali kuhakikisha huduma za afya zinawafikia wananchi wote bila kujali uwezo wao wa kifedha.
Amesema kupitia mpango huo, huduma zitakazotolewa zinajumuisha uchunguzi wa maabara, radiolojia, dawa na vifaa tiba pamoja na upasuaji mdogo na mkubwa, kuanzia ngazi ya zahanati hadi hospitali za rufaa za taifa.
Makora alibainisha kuwa Serikali kupitia Wizara ya Fedha imeweka vyanzo maalum vya mapato vitakavyokusanya takribani Sh bilioni 201.9 katika mwaka wa fedha 2025/2026 ili kugharamia wananchi wasio na uwezo, huku zaidi ya Sh bilioni 48.2 zikiwa tayari zimekusanywa katika robo ya kwanza ambazo zitakazonufaisha kaya laki 276.
Aliongeza kuwa mpango huo pia unalenga kupunguza vifo vinavyoweza kuzuilika kwa kuimarisha huduma za afya ya mama na mtoto pamoja na kudhibiti magonjwa yanayoongoza kuathiri wananchi kama malaria, kifua kikuu na UKIMWI.
Kuhusu walengwa wa mpango huo, alisema tayari zaidi ya kaya 931,000 zimetambuliwa kupitia kanzidata ya TASAF, huku Serikali ikilenga kufikia zaidi ya kaya milioni 3.9 zitakazonufaika na mpango huo, gharama zao zikigharamiwa kikamilifu.
“Mpango huu unakwenda kubadili maisha ya wananchi kwa kuhakikisha wanapata huduma za afya kwa wakati bila hofu ya gharama,” alisema Makora.
Utekelezaji wa Bima ya Afya kwa Wote unatarajiwa kuongeza usawa katika upatikanaji wa huduma za afya, kupunguza umasikini unaosababishwa na gharama za matibabu na kuimarisha ustawi wa jamii kwa ujumla.
Hafla hiyo imefanyika katika ofisi za WHO jijini Geneva, ambapo Dk. Tedros alimpongeza Doris kwa juhudi zake zisizochoka katika kuendeleza huduma za watoto wachanga, akisema kazi yake imekuwa na athari kubwa kitaifa na kimataifa.
Akizungumzia mafanikio ya hivi karibuni, Dk. Tedros alieleza kuwa kupitia juhudi za Doris, kituo maalum cha huduma kwa watoto wachanga (Neonatal Care Unit) kilizinduliwa mwezi uliopita katika Hospitali ya Wilaya ya Kwimba mkoani Mwanza. Kituo hicho kinatumia mfumo wa “Zero Separation”, unaolenga kutotenganisha mama na mtoto, kikihudumia watoto 42 kwa wakati mmoja, pamoja na vyumba maalum kwa ajili ya akina mama na maeneo ya kutembelea kwa baba.
Aidha, juhudi zake zimechangia mabadiliko muhimu ya sera nchini Tanzania, ikiwa ni pamoja na kuongezeka kwa muda wa likizo kwa wazazi wa watoto njiti, ujumuishaji wa watoto hao katika bima ya afya, pamoja na kujumuishwa kwa huduma za watoto njiti katika mitaala ya elimu.
Pia, Doris ni kinara wa afya ya uzazi na anaongoza Muungano wa Haki za Afya ya Uzazi na Jinsia Tanzania, akihamasisha upatikanaji wa huduma bora kwa wanawake na watoto.
Katika ngazi ya kimataifa, ameendelea kuwa sauti muhimu ya kuhakikisha kila mtoto anapata mwanzo bora wa maisha. Pia alichangia kwa kiasi kikubwa kutambuliwa rasmi kwa World Prematurity Day kama siku muhimuya kimataifa chini ya WHO.
Dk. Tedros amemshukuru Doris kwa kujitolea kwake, huruma na uongozi thabiti katika kulinda na kuendeleza afya ya wanawake na watoto duniani.

Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na uongozi wa Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Njombe chini ya Wizara ya Afya Tanzania, kambi hiyo itahusisha madaktari wabobezi katika fani mbalimbali za tiba ili kusaidia wananchi kupata uchunguzi, ushauri na matibabu ya magonjwa mbalimbali.
Huduma zitakazotolewa katika kambi hiyo ni pamoja na matibabu ya magonjwa ya ndani kama kisukari, magonjwa ya moyo, figo na shinikizo la damu. Aidha, wananchi watapata huduma za kibingwa za macho, sikio, pua na koo pamoja na huduma za upasuaji wa mifupa na upasuaji wa jumla.
Vilevile kutakuwa na huduma za kibingwa kwa watoto, wanawake na uzazi, pamoja na matibabu ya ubingwa bobezi yanayohusu mfumo wa chakula, magonjwa ya moyo na mfumo wa mkojo. Huduma nyingine zitakazopatikana ni pamoja na radiolojia, dawa za usingizi na ganzi salama pamoja na huduma za kinywa na meno.
Akitoa taarifa hiyo kwa umma, Afisa Uhusiano wa hospitali hiyo, Ombeni S. Utembele, amewahimiza wananchi wenye changamoto za kiafya kufika hospitalini hapo katika tarehe zilizotajwa ili kupata uchunguzi na matibabu stahiki.
Amesema huduma hizo zitatolewa kwa gharama za kawaida za hospitali na pia zitahusisha matumizi ya bima za afya, huku akisisitiza kuwa hospitali hiyo ipo tayari kuwahudumia wananchi wote kwa ubora.
Kambi hiyo inatarajiwa kuwasaidia wananchi wengi wa Mkoa wa Njombe kupata huduma za kibingwa bila kusafiri umbali mrefu kwenda katika hospitali nyingine kubwa nchini.
Kuhusu ugonjwa wa Kipindupindu, serikali imesema nchi imepiga hatua katika kudhibiti mlipuko huo, lakini bado ipo hatarini kutokana na mvua zinazoendelea na uwepo wa maambukizi katika nchi jirani. Wananchi wametakiwa kuchemsha au kutibu maji ya kunywa, kuzingatia usafi wa chakula na mazingira, pamoja na kuwahi vituo vya afya wanapopata dalili.
Serikali imewahakikishia wananchi kuwa itaendelea kufuatilia mwenendo wa magonjwa hayo na kutoa taarifa zaidi kadri itakavyohitajika, huku ikisisitiza ushirikiano wa jamii katika kuchukua tahadhari ili kuzuia maambukizi.

ZANZIBAR – Vodacom Tanzania Foundation imeanza rasmi utekelezaji wa kambi za afya bure Zanzibar kwa lengo la kusaidia jamii kupata uchunguzi wa mapema, elimu na huduma za kinga dhidi ya magonjwa yasiyoambukiza (NCDs), yakiwemo shinikizo la damu na kisukari, ambayo yameendelea kuwa changamoto kubwa kwa afya ya wananchi.
Takwimu zinaonesha kuwa takribani asilimia 34 ya magonjwa sugu nchini Tanzania yanahusishwa na magonjwa yasiyoambukiza, hali inayosababisha madhara makubwa kiafya endapo hayatagunduliki mapema. Zanzibar imekuwa miongoni mwa maeneo yenye ongezeko la wagonjwa wa shinikizo la damu na kisukari, hali iliyochochea haja ya kuimarisha jitihada za kinga na uchunguzi wa afya katika jamii.
Kambi ya afya inayofanyika kuanzia Februari 3 hadi 6, 2026 inalenga kutoa huduma za upimaji wa afya, ushauri wa kitaalamu na elimu kwa jamii kuhusu namna ya kujikinga na kudhibiti magonjwa yasiyoambukiza. Uzinduzi rasmi wa kambi hiyo ulifanyika Februari 4, 2026, na kuhudhuriwa na Mkurugenzi wa Huduma za Tiba kutoka Wizara ya Afya Zanzibar, Dkt. Msafiri Marijani.
Akizungumza katika hafla hiyo, Dkt. Marijani alisema magonjwa ya shinikizo la damu na kisukari mara nyingi hayana dalili za awali, hivyo uchunguzi wa mapema ni muhimu katika kuzuia madhara makubwa ya kiafya. Alipongeza mchango wa Vodacom Tanzania Foundation katika kuunga mkono juhudi za Serikali za kuboresha afya ya jamii kupitia mipango ya kinga na elimu.
Kwa upande wake, Meneja wa Vodacom Tanzania Foundation, Bi. Sandra Oswald, alisema kambi hizo zimebuniwa mahsusi ili kupeleka huduma za afya moja kwa moja kwa wananchi, hususan wale wenye ufinyu wa upatikanaji wa huduma za uchunguzi wa mara kwa mara. Alisema kuanza kwa mpango huo Zanzibar ni hatua muhimu katika kupanua wigo wa huduma na kuongeza athari chanya kwa jamii.
Aliongeza kuwa Vodacom Tanzania Foundation itaendelea kushirikiana na wataalamu wa afya pamoja na wadau mbalimbali ili kuendeleza na kupanua mpango huo katika maeneo mengine ya nchi, ikiwa ni sehemu ya mchango wake katika kufanikisha Lengo la Maendeleo Endelevu namba 3 (SDG 3) la Afya Njema na Ustawi.
Foundation hiyo imewahimiza wakazi wa Zanzibar kujitokeza kwa wingi kushiriki katika kambi hizo za afya, ikisisitiza kuwa uchunguzi wa mapema, elimu na hatua za kinga ni msingi muhimu katika kujenga jamii yenye afya njema na ustawi endelevu.

Ameongeza kuwa kwa sasa ameruhusiwa kuendelea na shughuli zake za kila siku, huku akiendelea kufanyiwa uchunguzi wa afya kila baada ya miezi mitatu kwa ushauri wa madaktari.Kwa kumalizia, Bibi Clotilda alimshukuru Prof. Shemdoe kwa kukubali kuwasilisha shukrani zake kwa Rais Samia, akisema huruma, upendo na uongozi wa Rais umeokoa maisha yake, na kumuomba aendelee kuwasaidia wananchi wengine wenye uhitaji wa matibabu na huduma muhimu za kijamii.












































